Ô nhiễm báo động đỏ, Bắc Kinh đóng cửa trường học

Bắc Kinh đóng cửa trường học, dừng thi công mọi công trình xây dựng trên địa bàn khi lần đầu tiên ô nhiễm lên mức "báo động đỏ" - mức cao nhất hôm qua.

 

Em nhỏ đeo khẩu trang kín mít, ngồi trên vai người thân xem lễ thượng cờ ở quảng trường Thiên An Môn hôm nay. Ảnh: Reuters

Theo BBC, mức báo động đỏ được ban hành hôm qua, và sẽ kéo dài đến giữa trưa ngày 10/12. Một vài nhà máy bị yêu cầu tạm ngừng hoạt động, xe ra vào thành phố cũng bị hạn chế.

Đây là lần đầu tiên Trung Quốc tuyên bố báo động đỏ theo hệ thống cảnh báo 4 mức, được thông qua hơn hai năm trước.

Đại sứ quán Mỹ ở Bắc Kinh cho biết, mật độ trung bình của những hạt bụi có kích thước bằng hoặc nhỏ hơn 2,5 micromets (PM 2.5) ở Bắc Kinh đã lên tới 291 microgram/m3. Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, chỉ số hạt PM 2.5 không được lớn hơn 25 (25 microgram/m3). Không khí sẽ trở nên nguy hiểm nếu chỉ số PM 2.5 lớn hơn 100.

Hồi cuối tháng 11 và đầu tháng 12, ô nhiễm không khí nghiêm trọng khiến Bắc Kinh phải tuyên bố tình trạng báo động cam - mức cao thứ hai, khuyến cáo người dân ở trong nhà, cũng như đóng cửa cao tốc. Đợt khói mù lần này dự kiến kéo dài đến trưa ngày 10/12, và sẽ giảm xuống khi một đợt không khí lạnh tràn về đưa khói mù ra khỏi thành phố.

Mỏ bạc "nuốt" dần thành phố 400 tuổi trên dãy Andes

Một mỏ bạc từng làm giàu cho Tây Ban Nha ngày càng mở rộng, nuốt dần thành phố cổ và đầu độc những đứa trẻ.

 

Thành phố Cerro de Pasco bị khu mỏ sâu 402 mét tàn phá. Ảnh: Tomas Van Houtryve.

Nữ nghị sĩ 66 tuổi Gloria Ramos Prudencio có bề ngoài khiêm tốn với chiều cao khoảng 1,5 mét. Theo National Geographic, bà đang nung nấu ý định di dời toàn bộ thành phố Cerro de Pasco, Peru, với dân số 70.000 người. Nằm ở 4.300 m trên sơn nguyên cằn cỗi của Peru, đây là một trong những thành phố cao nhất thế giới.

Ngành khai khoáng của Mỹ Latinh trong thập niên vừa qua có doanh thu tăng gấp 3 lần, đạt 300 tỷ USD. Đây cũng là ngành chiếm 1/6 tổng sản phẩm quốc dân của Peru. Cerro de Pasco là nơi lưu giữ toàn bộ lịch sử khai thác mỏ của quốc gia này cũng như cái giá mà đất nước phải gánh chịu. Khu mỏ ở đây đang phá hủy thành phố 400 năm tuổi.

Vùng mỏ lộ thiên do một công ty con của Volcan Compania Minera điều hành là một miệng núi nhiều bậc. Dài 1,6 km, rộng 0,8 km và sâu 0,4 km, khu mỏ này đang lấn dần thành phố. Một dãy nhà bỏ hoang, mái thép gỉ sét và mặt tiền loang lổ, tạo thành vùng đất không người sinh sống nằm chắn giữa vực sâu và thành phố. Tuy nhiên, rào cản đó là không đủ để bảo vệ người dân khỏi chất độc từ mỏ, đặc biệt là trẻ em. Cerro de Pasco là một trong những vùng bị ngộ độc chì nặng nhất trên thế giới.

Những tấm lưới màu xanh lá cây phủ lên đống chất thải gần vùng Champamarca để giảm lượng bụi độc hại bay vào nhà cửa và đường phố. Ảnh: Tomas Van Houtryve.

Theo truyền thuyết, bốn trăm năm trước, những tảng đá xung quanh khu cắm trại ở Cerro de Pasco "chảy thành bạc". Trong nhiều thế kỷ, mỏ ở đây luôn làm giàu cho hoàng gia Tây Ban Nha với bạc khai thác chất đầy thuyền vận chuyển. Năm 1820, đây là thành phố đầu tiên ở Peru được giải phóng khỏi Tây Ban Nha. Đầu những năm 1900, nó là thành phố lớn thứ hai của Peru.

Năm 1903, tuyến đường sắt cao nhất thế giới dài 3.200km hoàn thành, cắt ngang dãy Andes. Người Mỹ đến đây và tập đoàn Cerro de Pasco Corporation mua lại khu mỏ. Mỏ chủ yếu phục vụ khai thác đồng, nhưng đôi khi bạc vẫn được tìm thấy. Vào thập niên 1950, đồng nhường chỗ cho kẽm và chì, chủ yếu để xuất khẩu sang Trung Quốc.

Giữa những năm 1950, các thợ mỏ vẫn đào quặng qua đường hầm theo phương pháp cũ. Sau đó, công ty khai thác chuyển từ đường hầm sang các mỏ lộ thiên trong giới hạn cho phép nhằm khai thác hiệu quả hơn.

Ngày nay, Cerro de Pasco thiếu nước uống vì hồ và sông ngòi đã chuyển sang màu cam do chất thải khai thác từ khu mỏ. Xe tải cung cấp nước uống cho vùng này có chi phí đắt gấp 25 lần so với Lima, thủ đô Peru. "Khu phố của tôi chỉ có nước 6 giờ một tuần", Ramos chia sẻ. Năm nay, tòa án cho phép công ty Volcan tiếp tục xả chất thải khai thác vào một bể phía nam thành phố.

Dọc theo mép phía tây khu mỏ, lượng chất thải khổng lồ từ khai thác chì chảy xuống khu dân cư Paragsha và Champamarca và bụi có ở khắp mọi nơi.

Từ năm 1996, Bộ Y tế Peru lấy mẫu máu nhiễm chì của trẻ em ở đây Cerro de Pasco hai lần một năm. Năm 2007, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng tham gia. Kết quả luôn giống nhau: Hơn một nửa số trẻ em được kiểm tra có nồng độ chì cao, có thể do hít phải bụi bay từ khu mỏ.

Leydi Gonzales 9 tuổi (trái) và em gái Sonia 8 tuổi có nồng độ chì trong máu cao gấp ba lần mức cho phép của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ. Ảnh: Tomas Van Houtryve.

"Nơi này là Chernobyl", Paul Rodriguez, một bác sĩ ở phòng khám cộng đồng Paragsha nói. Từ các cuộc khảo sát, ông biết những đứa trẻ vào phòng khám của ông có nguy cơ nhiễm độc chì. Ông đã gặp 4 trường hợp trẻ có vệt màu xanh trên nướu răng, dấu hiệu nhiễm độc chì nặng, nhưng ông không thể tiến hành xét nghiệm máu để chẩn đoán.

Jorge Leoncio Murillo Nuñez, phát ngôn viên của Volcan, khẳng định công ty tuân thủ tất cả các điều luật về môi trường của Peru và đã "thực hiện các chiến dịch thông báo cho người dân về quy trình vệ sinh và làm sạch để giảm thiểu tác động của ô nhiễm".

Cecilia Beraún sinh ra ở Champamarca và đang sống với hai con trai trong nhà kho của trường học. Hai con trai của Cecilia, 7 tuổi và 10 tuổi, có nồng độ chì trong máu lần lượt là 13,7 và 14,5 microgram/dexilit. Theo CDC, mức 5 microgram/dexilit là mức nguy hiểm.

Alex, hàng xóm của Cecilia, chỉ vào đứa con trai 3 tuổi Yober. "Trong tháng 3, nồng độ chì của nó ở mức 18,9. Nó bị co giật ba lần, chúng tôi đón giao thừa năm ngoái ở bệnh viện. Bệnh viện trả nó về vì không có thuốc chữa. Hai con trai lớn của tôi không sinh ra ở đây và chúng đều khỏe mạnh. Vì con, tôi muốn bán ngôi nhà này và rời đi nhưng không ai mua", Alex nói.

Nhiễm độc chì dù ở mức độ thấp đủ gây đau khớp, giảm khả năng học tập, đặc biệt ở trẻ em, khiến chỉ số IQ của trẻ thấp hơn. Ở mức độ cao, người bệnh sẽ bị co giật, rối loạn chức năng nội tạng và tử vong.

Tháng 5/2012, Bộ Y tế Peru tuyên bố tình trạng khẩn cấp về môi trường tại Cerro de Pasco. Nhưng một quan chức y tế địa phương giải thích không có nhiều kinh phí để giải quyết tình trạng.

Năm 2008, Gloria Ramos lập một đề xuất thay đổi, được cơ quan lập pháp Peru thông qua nhằm di dời toàn bộ thành phố Cerro de Pasco. "Chính phủ phân bổ 2 triệu USD để nghiên cứu khu vực di dân nhưng bộ trưởng Tài chính và Mỏ bỏ qua các cuộc họp, vì vậy không có gì tiến triển", Ramos cho biết.

Trong khi đó, phát ngôn viên của Volcan phát biểu việc di dời thị trấn không phải là trách nhiệm của công ty. "Đó là vấn đề liên quan đến chính phủ, cùng với các nhà chức trách địa phương và chính quyền thành phố", Nuñez khẳng định.

Nguồn gốc chất độc thạch tín trong nước ngầm ở Việt Nam và láng giềng

Mỗi năm, khoảng 100 triệu người ở Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Myanmar, Việt Nam và Trung Quốc bị nhiễm độc từ nguồn nước chứa thạch tín.

 

Nồng độ thạch tín trong nước ngầm ở Đông Nam Á cao hơn các nơi khác trên thế giới. Ảnh: Irin News.

Nồng độ thạch tín trong nước uống ở các quốc gia Đông Nam Á đôi khi cao gấp 20, 30 hoặc 100 lần mức an toàn do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đặt ra. Một nhóm các nhà khoa học Mỹ đi tìm nguyên nhân khiến thạch tín phổ biến ở Đông Nam Á hơn những khu vực khác trên thế giới.

Đa số thạch tín hình thành tự nhiên do sản phẩm phụ từ hoạt động vi khuẩn trong đất. Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Geoscience hôm 30/11, các nhà nghiên cứu tìm ra nguồn cung cấp thức ăn của vi khuẩn giải phóng thạch tín.

Các nhà khoa học từ lâu đã hiểu quá trình giải phóng thạch tín vào nước ngầm. Khi nguồn khí oxy hạn chế, một số vi khuẩn trong đất sử dụng oxit sắt để hô hấp, khiến thạch tín liên kết với oxit sắt bị tách ra và thấm vào nước chảy qua lòng đất. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu chưa biết tại sao quá trình này diễn ra phổ biến hơn ở một số nơi.

 

"Vấn đề thực sự làm giới hạn khả năng lập mô hình dự đoán nồng độ thạch tín trong nước ngầm của chúng tôi là tại sao thức ăn vi khuẩn giải phóng thạch tín sử dụng rất phong phú dọc theo một vùng có cặn lắng", Scott Fendorf, giáo sư khoa học Trái Đất tại Đại học Stanford, Mỹ, cho biết.

Để hiểu rõ hơn điều gì khuyến khích vi khuẩn giải phóng thạch tín, các nhà khoa học quyết định xem xét những khu vực châu Á nơi nhiễm độc thạch tín phổ biến nhất. "Chúng tôi tập trung vào vùng đất ngập nước  bởi đây là loại hình đất thường thấy ở Campuchia, Việt Nam và nhiều quốc gia khác bị nhiễm độc thạch tín", Fendorf nói.

Fendorf và đồng nghiệp muốn biết các vi khuẩn lấy năng lượng từ thực vật tươi gần bề mặt hay vật liệu sinh học lâu đời chôn sâu dưới lòng đất.

Các thí nghiệm cho kết quả bất ngờ. Vi khuẩn thu thập từ những vùng đất ngập nước và kiểm tra trong phòng thí nghiệm sản sinh nước chứa thạch tín, nhưng nước lấy ở cùng khu vực có nồng độ thạch tín bằng không.

Nhóm nghiên cứu nhận ra những vi khuẩn này chủ yếu kiếm ăn ở lớp đất bề mặt trong mùa khô khi nguồn oxy dồi dào. Khi nước lụt làm ngập các vùng đất ướt, chúng có nguồn thức ăn thực vật phong phú.

"Vi khuẩn giải phóng thạch tín sống ở những khu vực nông thuộc vùng đất ngập nước theo mùa không thải thạch tín vào nước bởi không đủ cacbon ở dạng chúng có thể sử dụng", Fendorf giải thích.

Theo nhóm nghiên cứu, những vùng đất ngập nước theo mùa không gây ra vấn đề như các khu vực bị biến đổi do sự phát triển của con người. Để kiểm tra giải thuyết, các nhà nghiên cứu đào hố và giữ cho nước ngập suốt cả năm. Đúng như họ dự đoán, nước trong hố có lượng thạch tín cao hơn đáng kể.

"Nếu bạn thay đổi thủy văn của một vùng thông qua xây đập hoặc đổi hướng dòng nước, hoặc nếu bạn thay đổi tập quán nông nghiệp, đưa oxy hoặc nitrat vào tầng đất bồi lắng, điều đó sẽ làm thay đổi mức thạch tín trong nước", Fendorf kết luận.

Ảnh vệ tinh hé lộ thảm họa ô nhiễm không khí Trung Quốc

Ô nhiễm nặng khiến Trung Quốc bị lớp khói mù dày che phủ và các nhà chức trách phải đưa ra báo động đỏ, mức cảnh báo cao nhất cho chất lượng không khí thấp ở thủ đô Bắc Kinh.

 

Khói mù màu xám bao phủ Bắc Kinh (điểm đánh dấu sao) trong ảnh chụp vệ tinh. Ảnh: NASA.

Theo Live Science, ảnh chụp vệ tinh gần đây chỉ ra những đám mây mù bao phủ vùng đông bắc Trung Quốc dày đến mức có thể thấy rõ từ không gian. Bức ảnh được vệ tinh theo dõi Trái Đất Suomi NPP của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) chụp hôm 30/11.

Gần như ngay sau khi bức ảnh chụp được công bố, các nhà chức trách Trung Quốc đưa ra báo động cam dành cho tình trạng ô nhiễm nặng với Chỉ số chất lượng không khí (AOI) nằm trong khoảng 201 - 300. Tuy nhiên, hôm 7/12, họ phải nâng lên báo động đỏ. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đưa ra báo động đỏ về ô nhiễm không khí, cho thấy chỉ số AQI vượt quá 300. Hàng triệu người dân được khuyên nên ở trong nhà, lái xe bị hạn chế và có lệnh cấm nấu nướng ngoài trời.

Ở thời điểm vệ tinh chụp những bức ảnh, mật độ chất dạng hạt trong không khí là 666 microgam trên một mét khối khí, theo thiết bị cảm biến trên mặt đất ở Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh. Chất dạng hạt là những phân tử nhỏ hơn 2,5 micromet bay lơ lửng giữa khí quyển. Phần lớn các hạt này đến từ nhiên liệu hóa thạch đốt cháy như than đá hoặc sinh chất như gỗ và phụ phẩm nông nghiệp. Đặc biệt, than đá giải phóng cacbon dioxide (CO2) và sulphur dioxide (SO2) vào không khí khi bốc cháy.

SO2 kết hợp với hơi nước tạo thành axit sunfuric và hợp chất sulphate. Khi axit sunfuric phản ứng với nước trong không khí, nó hình thành mưa axit gây hại cho môi trường, theo Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ. Phân tử sulphate cũng phản chiếu bức xạ Mặt Trời, tạo ra hiệu ứng làm mát trái ngược với hiệu ứng nhà kính hấp thụ tia bức xạ và khiến Trái Đất ấm lên.

Tuy nhiên, theo Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), nhiều hợp chất sulfate trong không khí, đặc biệt là dimethyl sulfate, là mối nguy hiểm đối với sức khỏe con người. Các phân tử nhỏ hơn 2,5 micromet được chú ý hơn cả bởi chúng đủ nhỏ để thâm nhập vào phổi của con người và dẫn đến nhiều căn bệnh nghiêm trọng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá chất lượng không khí an toàn khi mật độ chất dạng hạt dưới 25 microgam trên một mét khối khí. Mật độ chất dạng hạt cao ghi nhận ở Trung Quốc hôm 30/11 lớn hơn 25 lần do với mức an toàn do WHO khuyến nghị.

Thịt bò nhân bản ở Trung Quốc: thực phẩm hay thảm họa cho môi trường?

Kế hoạch xây nhà máy sản xuất bò nhân bản đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thịt đe dọa đẩy Trung Quốc vào nguy cơ ô nhiễm môi trường, mất an ninh lương thực và suy giảm sức khỏe cộng đồng.

 

Ngưu Ngưu, con bò điều chỉnh gene cùng bê con tại cơ sở thí nghiệm tại đại học Nông nghiệp Bắc Kinh,Trung Quốc. Ảnh: Li Wen

Phòng thí nghiệm công nghệ sinh học Tập đoàn Boyalife mới đây công bố kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất khoảng một triệu con bò nhân bản một năm gần thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Không chỉ dừng lại ở bò, Boyalife còn tham vọng tạo ra ngựa đua, thú cưng và chó nghiệp vụ nhân bản hàng loạt trong tương lai. Tuy vậy, phần lớn kế hoạch vẫn nhắm tới nhân bản bò làm thực phẩm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thịt bò đang tăng vọt ở Trung Quốc.

Bày tỏ quan điểm trên The Guardian, Jian Yi, nhà làm phim tư nhân và nhà hoạt động văn hóa của Trung Quốc cho hay, ông đọc tin tức về kế hoạch này trong tâm trạng hoài nghi lẫn lo sợ.

Năm 2009, Yi đạo diễn bộ phim tài liệu đầu tiên về sức tiêu thụ thịt khổng lồ tại Trung Quốc, kéo theo sự phát triển mạnh của công nghiệp thực phẩm. Trong bộ phim tài liệu có tựa "What’s for Dinner?(Tối nay ăn gì)" Yi phát hiện nhiều vấn đề xoay quanh sự bùng nổ ngành chăn nuôi gia súc như ô nhiễm môi trường, nguy cơ bất ổn lương thực, suy giảm sức khỏe cộng đồng (trong đó có nguyên nhân sử dụng kháng sinh và hormone trong thức ăn chăn nuôi), biến đổi khí hậu và phúc lợi động vật.

Kể từ thời điểm đó, Yi bắt đầu đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề này. Yi mang bộ phim tài liệu trình chiếu khắp Trung Quốc và sử dụng những nền tảng mạng xã hội phổ biến cho mục tiêu của mình. Dần dần, chiến dịch của ông cũng thu hút thêm nhiều sự chú ý, ngày càng có nhiều người bày tỏ lo ngại về các vấn đề môi trường và đạo đức xuất phát từ tiêu thụ thực phẩm động vật.

Dù vậy, sản lượng sản xuất và tiêu thụ thịt ở Trung Quốc vẫn không ngừng bùng nổ. Trung Quốc hiện giữ vị thế nước sản xuất thịt hàng đầu thế giới, ước tính bình quân một người dân tiêu thụ khoảng 60 kg thịt mỗi năm (chủ yếu là thịt lợn, gà và bò). Tại Mỹ, lượng tiêu thụ thịt trên đầu người gấp đôi Trung Quốc, song do dân số Trung Quốc gấp 4 lần Mỹ, tổng lượng tiêu thụ thịt của quốc gia đông dân nhất thế giới vẫn nhiều gấp đôi Mỹ.

Tuần trước, đại diện chính phủ Trung Quốc cùng các nước trên thế giới quy tụ tại Hội nghị thượng đỉnh bàn về biến đổi khí hậu toàn cầu của Liên Hợp Quốc (COP21) ở Paris, Pháp, nhằm thỏa thuận các phương án đương đầu với biến đổi khí hậu. Tham vọng trở thành cường quốc lãnh đạo toàn cầu, Trung Quốc cũng đặt mục tiêu xanh hóa nguồn năng lượng và hạn chế khí thải nhà kính.

Một chủ hàng thịt lợn tại chợ ở Bắc Kinh, thủ đô Trung Quốc. Ảnh: Tomohiro Ohsumi

Bắc Kinh nhận thức sâu sắc thách thức ô nhiễm nghiêm trọng mình phải đối mặt đi kèm với quá trình phát triển kinh tế, khi hàng ngày người dân phải hít thở trong bầu không khí đầy bụi bặm tại các thành phố lớn và chịu đựng mùi hôi từ những con sông ô nhiễm nặng nề. Lựa chọn mở rộng ngành chăn nuôi theo cấp số nhân, tuy vậy, lại đồng nghĩa với tình trạng gia tăng lượng khí thải như methane, carbon dioxide và các khí nhà kính, N2O, vốn có tác động làm khí quyển nóng lên mạnh gấp 300 lần CO2.

 

Dự án nhân bản bò là động thái đáp lại nhu cầu tiêu thụ thịt bò không ngừng gia tăng ở Trung Quốc và làn sóng cạnh tranh trong kinh tế nông nghiệp với các quốc gia khác trên thế giới. Theo thống kê của cơ quan nông nghiệp Mỹ năm 2014, Trung Quốc chiếm tới 11,5% sản lượng thịt bò toàn cầu, tương đương 7 triệu tấn.

Trong truyền thống ẩm thực Trung Quốc, thịt bò không phải là món chủ yếu trong bữa ăn của người dân nhiều vùng. Tại miền nam Trung Quốc, nơi Yi trưởng thành, các gia súc có sừng như trâu bò có nhiều giá trị trong sinh kế của hộ nông.

Phải tới cuối những năm 80 của thế kỷ trước, Yi, khi đó ở tuổi thành niên, mới thưởng thức miếng thịt bò đầu tiên trong đời. Ông cho biết, từ lúc đó trở đi, sự xuất hiện của các món từ thịt bò trở nên phổ biến hơn khi văn hóa phương Tây du nhập mạnh vào Trung Quốc, các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh, bánh hamburger, gà chiên lan rộng khắp quốc gia trong suốt hai thập kỷ.

Trung Quốc dường như đang chịu ảnh hưởng không nhỏ từ thói quen ăn uống phương Tây song song với quá trình mở rộng kinh tế. Bò nhân bản, dù được tạo ra bởi những tiến bộ khoa học, cuối cùng vẫn được đưa vào các nhà máy quy mô công nghiệp, phục vụ cho nhu cầu thực phẩm. Điều đáng nói là, các cơ sở này vốn đã chịu rất nhiều tai tiếng bởi những hiểm họa cho sức khỏe con người thông qua các bệnh lây truyền qua động vật.

Mang cùng một bộ gene, nguy cơ đàn bò nhân bản số lượng lớn không chống chịu nổi khi dịch tấn công thậm chí còn cao hơn thông thường. Gần đây, các trang trại nuôi lợn củaTrung Quốc trở thành tâm điểm chú ý với các nghiên cứu tỉ mỉ của giới khoa học khi trở thành ổ các chủng vi khuẩn kháng thuốc.

Nguyên nhân xuất phát từ việc trộn thuốc kháng sinh trong thức ăn để tăng khả năng kháng bệnh cho lợn, thúc lợn lớn nhanh và có ngoại hình bắt mắt. Việc lạm dụng kháng sinh trong ngành chăn nuôi ở Trung Quốc và toàn cầu đang ở mức đáng báo động, khiến các nhà khoa học lo ngại thế giới đang bước vào "kỷ nguyên hậu kháng sinh", khi mà các loại kháng sinh nổi tiếng với khả năng chữa bệnh đang dần dần mất đi công dụng.

Trong tương lai, con người có thể cuối cùng sẽ nhân bản thành công động vật mà không cần sử dụng tới kháng sinh trong chăn nuôi. Tuy nhiên, thực phẩm điều chỉnh gene lại vấp phải sự phản đối từ người dân Trung Quốc những năm gần đây. Do đó, nhiều khả năng thịt bò nhân bản sẽ đối diện với sự tẩy chay rất nặng nề, trừ khi các nhà máy chế biến tìm cách che giấu nguồn gốc động vật.

Ngay cả khi các cá thể động vật được nhân bản vượt qua bệnh dịch và sự phản đối của công chúng, chúng vẫn là nguyên nhân sinh ra rác thải và khí methane làm Trái Đất nóng lên.

Trung Quốc, cũng giống như những quốc gia khác học theo khuôn mẫu phát triển phương Tây với lối canh tác nông trường, sẽ thải lượng rác thải động vật khổng lồ vượt xa khả năng kiểm soát của mình. Các loại rác thải này sẽ thâm nhập vào nguồn nước, sông hồ, mà một nửa trong số này vốn đã bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi rác thải công nghiệp và phân bón hóa học. Nông nghiệp theo quy mô công nghiệp khi đó sẽ phải chịu trách nhiệm về nguồn nước ô nhiễm nhiều hơn cả các nhà máy công nghiệp hiện nay.

Một khi việc sản xuất động vật được nhân lên hàng loạt bằng nhân bản, Yi đặt nghi vấn về khả năng Trung Quốc chuẩn bị sẵn kế hoạch đối phó với lượng phân thải khổng lồ? Hay cách bảo vệ mạch nước ngầm quý gia cho sinh hoạt, ăn uống của con người khi thực tế một con bê, tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển, ngốn hết hơn 100 lít nước một ngày. Bò lấy thịt là một trong những loài làm tiêu hao tài nguyên và sản sinh khí thải nhà kính lớn nhất trong số các gia súc lấy thịt.

Tảo thâm nhập Thái Hồ - hồ nước ngọt lớn thứ ba Trung Quốc với diện tích 2.250 km2 làm ô nhiễm nguồn nước uống của hàng triệu người dân ở tỉnh Giang Tô. Ảnh: Rex/Imaginechina

Nhiều khu vực của Trung Quốc đã đối mặt với nguy cơ mất an ninh nguồn nước. Hàng tỷ USD ngân sách đã được chính phủ nước này chi ra để dẫn nước sạch từ phía nam lên vùng công nghiệp phát triển rầm rộ ở miền bắc, trong đó có mạng lưới đưa nước tới Bắc Kinh và Thiên Tân, nơi nhà máy nhân bản đang được xây dựng và đi vào hoạt động năm 2016.

Trong bối cảnh thành phố Thiên Tân đang đối mặt với tình trạng thiếu thốn nước sinh hoạt, liệu người dân có chấp nhận kế hoạch lấy nguồn nước từ phía nam cung cấp cho đàn bò khổng lồ để thu được sản lượng thịt lớn hơn phục vụ cho tầng lớp thượng lưu mới nổi?

Chính phủ Trung Quốc cũng hiểu rõ nguy cơ mất an ninh lương thực. Quốc gia này nổi tiếng với việc lập quỹ dự trữ thịt lợn nhằm đưa ra bình ổn thị trường khi giá thịt lợn tăng cao. Với số dân đứng đầu thế giới cùng động thái nới bỏ chính sách một con, nền kinh tế Trung Quốc đang đe dọa rút sạch tài nguyên thiên nhiên có hạn trong tương lai. Không khó để hình dung viễn cảnh tương lai khi quỹ đất còn lại và nguồn nước khan hiếm ở quốc gia này bị cạnh tranh bởi những trang trại gia súc quy mô lớn.

Yi dẫn chứng, Trung Quốc trước đây đủ khả năng cung cấp ngũ cốc cho thị trường nội địa, nhưng nay lại trở thành nhà nhập khẩu đậu nành lớn nhất thế giới, với hầu như tất cả lượng đậu nành nhập khẩu dành làm thức ăn cho động vật. Năm 2013-2014, tổng kim ngạch nhập khẩu đậu nành (chủ yếu từ Mỹ và Brazil) của Trung Quốc lên tới 70,4 triệu tấn, gần 6 lần sản lượng nội địa. Nhập khẩu ngô cũng đang trên đà gia tăng. Nguy cơ phụ thuộc sâu sắc của Trung Quốc vào sự ổn định kinh tế và chính trị của nước ngoài để đạt được sản lượng hàng hóa mong muốn, theo Yi, là điều khó tránh khỏi.

Không những thế, các nhà máy khổng lồ như nhà máy nhân bản động vật ở Thiên Tân sẽ thu hẹp không gian sống và gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới phúc lợi động vật. Sức khỏe con người khi tiêu thụ những thực phẩm này do đó cũng bị tác động theo. Chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi nhiều động vật hơn được nhân bản, khi con người nhận thấy đây là một nguồn mang lại lợi nhuận béo bở. Tuy nhiên, các các thể trong đàn bò nhân bản một khi được xác định là không hoàn hảo sẽ bị xẻ thịt hoặc tiêu hủy trên quy mô chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Thương mại hóa khoa học như kế hoạch đầy tham vọng của Trung Quốc, theo nhận định của Yi, có thể bị các nước phương Tây phản đối. Sự phát triển ồ ạt thiếu vắng các biện pháp bảo tồn sẽ đẩy những giá trị văn hóa truyền thống vốn được coi trọng ở Trung Quốc mất dần theo sự phát triển kinh tế.